Tag: badanie rynku

Analizy rynku

Podejmowanie działań biznesowych w niepewnych, zmiennych warunkach rynkowych zawsze obarczone jest pewnym ryzykiem. Ponieważ skuteczne wypracowywanie przewag konkurencyjnych wymaga trafnych i opartych na rynkowych realiach decyzji, tak znaczącą rolę przypisuje się dziś badaniom rynku - pozwalają one pozyskać wiarygodne dane na temat rynkowych mechanizmów, zachodzących na nich zjawisk i procesów oraz kształtujących się na ów rynkach trendów. Dane te jednak, by podejmowanie przedmiotowych decyzji rzeczywiście obarczone było mniejszym ryzykiem, należy przekształcić w konkretną wiedzę - zarówno takie pozyskanie, jak i późniejsze przetworzenie danych wpisują się w całościowy proces analizy rynku.

 

Dlaczego warto przeprowadzić analizy rynku?

 

Rzetelnie przeprowadzona analiza rynku umożliwia poznanie jego specyfiki - pozyskanie kompleksowej i obiektywnej wiedzy o ogólnej sytuacji na danym rynku lub o wybranych aspektach jego działania. Dzięki wypracowanym na podstawie tego wniosków analiza rynku sprzyja podejmowaniu decyzji w sposób świadomy i pozwala minimalizować ryzyko biznesowych błędów - to zaś przekłada się na szansę kreowania istotnych przewag konkurencyjnych i umocnienie rynkowej pozycji firmy.

 

W związku z powyższy, w katalog korzyści z przeprowadzenia analizy rynku zwykło wpisywać się między innymi:

  • szybszy wzrost poziomu zysków firmy;
  • większą szansę trafnej identyfikacji potrzeb/oczekiwań konsumentów;  
  • umocnienie rynkowej pozycji marki;
  • racjonalizację działań marketingowych i optymalizację kosztów w tym zakresie;
  • inimalizację ryzyka błędnych decyzji biznesowych i strat z tego tytułu;
  • polepszenie warunków do dynamicznego rozwoju firmy;
  • szansę rozpoznania atrakcyjnych nisz rynkowych;
  • rozpoznanie możliwości na potencjalne przewagi konkurencyjne.

 

 

 

Market Analysis

 

Co obejmuje produkt i dlaczego warto?

 

Nasza oferta w zakresie analityki rynku obejmuje na ogół takie czynniki, jak:

  • analiza otoczenia rynkowego;
  • analiza popytu na produkt/usługę;
  • analiza świadomości marki;
  • analiza segmentacyjna rynku.

 

Na rynku badawczym działamy od ponad 14 lat - na rzetelność naszych analiz przekładają się m.in.:

  • sprawdzona metodologia badawcza;
  • zespół doświadczonych ekspertów z różnych dziedzin;
  • dostęp do autorskiego internetowego panelu badawczego;
  • profesjonalne, autorskie oprogramowanie badawcze, obejmujące m.in. system raportowania wyników w trybie rzeczywistym.

 

Jak to robimy?

 

Nasze analizy rynku opieramy każdorazowo o sprawdzone i indywidualnie dobrane metody badawcze. Dla pozyskania wartościowych i miarodajnych danych stosujemy najczęściej:

  • analizy danych zastanych;
  • badania Tajemniczego Klienta;
  • wywiady indywidualne i grupowe;
  • wywiady eksperckie;
  • telefoniczne wywiady pogłębione;
  • reprezentatywne badania ankietowe.

Czy zmniejszenie ceny leku zwiększy sprzedaż?

Zwracając uwagę na rozwijający się rynek, a więc także patrząc na dynamiczne zmiany, które na nim zachodzą ujawnia się zagadnienie jakości oferowanych produktów czy usług w stosunku do ich cen. Widząc zależności, które występują między tymi czynnikami można konstruować dobre plany rozwojowe, które posłużą wzmocnieniu pozycji firmy na rynku. W celu rozpoznania tych zagadnień odwołuje się do badań rynku.

 

Zrozumieć istotę…

Omawiana dziedzina badań pozwala na pozyskanie informacji dotyczących procesów, zjawisk i przyczyn zaistniałych w kontekście badanej sytuacji. Wiedzę, którą można z nich pozyskać dotyczy podaży, popytu, konkurencji, oczekiwań klientów i systemów sprzedaży. Badania rynku dzieli się z uwzględnieniem kontekstu:

  • czasowego – okres czasu, który bierze się pod uwagę w badaniu;
  • sposobu uzyskiwania danych z wyróżnieniem metod ilościowych i jakościowych;
  • analizowanych danych (wtórne lub pierwotne);
  • organizacji badania (wewnętrzne i zewnętrzne);
  • celu badania.

 

Jak cena produktu wpływa na jego sprzedaż?

Należy zwrócić uwagę na cenę produktu, gdyż to ona w dużym stopniu decyduje o tym, czy klient wybierze dany produkt. Cena produktu nie powinna być ani zbyt niska ani zbyt wysoka. Zbyt niska cena stworzy wyobrażenie gorszej jakości - wyjątkiem są oferty promocyjne, gdy obniżenie ceny nie wpływa na negatywne odczucie.

Cena, która będzie zbyt wysoka w kontekście tego, co proponuje konkurencja zrodzi myśl, że zakup produktu, który jest droższy byłby przepłaceniem, a sam produkt lepiej zakupić u innego sprzedawcy.

 

Jak określić właściwą cenę?

Decyzja dotycząca ceny produktu powinna być poparta dogłębną analizą rynku, a w tym tzw. elastycznością popytu. Wskazuje on na zdolność klientów do wybrania produktu w określonej cenie z odrzuceniem oferty konkurencji. Tą elastyczność można zbadać wykorzystując takie metody badawcze jak:

  • ankiety (papierowe i internetowe);
  • wywiady terenowe typu CAPI;
  • wywiady telefoniczne CATI;
  • indywidualne wywiady pogłębione (IDI);
  • grupowe wywiady fokusowe (FGI).

 

Od czego zależy cena produktów farmaceutycznych?

Jeśli weźmie się pod uwagę produkty farmaceutyczne to ich cena zależy od:

  • kosztów, które zostały poniesione w całym procesie wytwarzania i wprowadzania preparatu;
  • pozycji danego producenta na rynku;
  • obowiązujących przepisów prawnych.

 

Biorąc pod uwagę te czynniki bardzo ciężko jest stworzyć złoty środek, który wskazywałby na optymalną cenę produktu farmaceutycznego. Stąd potrzeba badań rynku. Należy jednak uznać założenia przedstawione wyżej dotyczące ceny, która to powinna współgrać z rzeczywistą jakością produktu, a przy tym - być na tyle konkurencyjna na tle innych produktów, aby zachęcał do zwrócenie na niego uwagi.

 

O czym mówią badania rynku?

Pozwalają one na wychwycenie zmian zachodzących na obszarze podejmowanej działalności, a co za tym idzie umożliwiają ich kontrolę. Umożliwia to także wykrycie nowych możliwości działania oraz stworzenie strategii odpowiadającej rodzącym się potrzebom oraz oczekiwaniom konsumentów. Mówiąc w skrócie - ta dziedzina badań skupia się na:

  • klientach i konkurencji;
  • skutecznych kampaniach reklamowych;
  • lukach w badanym obszarze.

Chciałbym poznać rynek, na którym działam. Czy muszę badać wszystkich konsumentów?

Wszyscy konsumenci, którzy wpisują się w grupę docelową oferowanego produktu/usługi i zostali zakwalifikowani jako zakres podmiotowy badania rynku stanowią tzw. populację generalną, która winna zostać objęta pomiarem dla zapewnienia maksymalnie wiarygodnych i pełnych informacji na zadany temat. Ponieważ populacje te bywają na ogół bardzo liczne proces badawczy zawęża się na ogół do tzw. próby badawczej - swoistej miniatury całkowitej populacji. Tym sposobem, dzięki opieraniu badania rynku na próbie a nie na zbiorowości populacyjnej możliwe jest uproszczenie aspektów organizacyjnych badania oraz ograniczenie jego kosztów i czasu realizacji - jest to korzystne i pozwala uzyskać rzetelne wyniki, wymaga jednak akceptacji pewnego błędu pomiarowego (tzw. maksymalnego błędu statystycznego) oraz dobraniu próby o odpowiedniej liczebności i reprezentatywnej w stosunku do struktury populacji generalnej.

 

Na  czym polega reprezentatywność?

Reprezentatywność osadza się na ujmowaniu całości populacji przez losowo dobraną jej część tj. próbę statystyczną. Metoda ta zwana reprezentacyjną to sposób badania rynku o tzw. charakterze częściowy. Przedstawia ona dane o rozkładzie cechy statystycznej w populacji, które zyskuje się dzięki wyznaczeniu rozkładu tejże cechy w danej podgrupie jednostek.

 

O czym mówi reprezentatywność?

Reprezentatywność to kryterium, które określa w jakim stopniu badanie zostało wykonane poprawnie i która:

  • ujawnia wyniki zbliżone do wyników populacji;
  • odpowiada strukturze populacji.

 

Czym jest i jaka jest próba statystyczna?

Dzięki możliwością jakie daje omawiana metoda wykorzystuje się ją z powodzeniem w badaniach rynku, a zawężając w badaniach statystycznych. Próba statystyczna powinna cechować się zachowaniem właściwości oraz rozkładów cech statystycznych.

Jako że próba ma stanowić reprezentację populacji generalnej posiada ona pewne założenia. Podstawowe założenie głosi o minimalnej liczebności próby w badaniach marketingowych tudzież społecznych. 

 

Na co zwracać uwagę przy doborze próby?

Modelowanie liczebności próby w nawiązaniu do zadanych parametrów możliwe jest z wykorzystaniem rachunku prawdopodobieństwa. Parametry charakteryzujące otrzymane wyniki badania to:

  • liczebność populacji generalnej (dla populacji skończonej);
  • szacowana wielkość frakcji tj. odsetek populacji wykazujący daną cechę;
  • maksymalny dopuszczalny błąd oszacowania;
  • poziom istotności, czyli prawdopodobieństwo, z którym zostanie popełniony błąd oszacowania o danej wartości.

 

Jakie są metody doboru próby?

Minimalną liczność próby, które będą realizować powyższe parametry można określić z pomocą kalkulatora liczności próby. Jest on przeznaczony zarówno do obliczeń liczebności populacji nieskończonej oraz skończonej. Jeśli chodzi o dobór próby to wyróżnia się jego dwa rodzaje:

  • losowy;
  • celowy.

 

Te dwa rodzaje próby rozróżniają sposoby dobrania próby. W doborze celowym badacz sam, dzięki swoim subiektywnym odczuciom i opinią dobiera elementy z populacji, które będą podlegać badaniu. Zaś losowy dobór próby osadza się na takim wyborze elementu z populacji, gdzie osoba realizująca badanie nie ma wpływu na to, które z elementów znajdują się w próbie.

 

Jak dobrać próbę losowo?

W obrębie doboru losowego badania rynku wyróżnia się takie jej rodzaje jak:

  • prosty – określona liczba elementów próby losowana jest bezpośrednio z populacji;
  • warstwowy – populację dzieli się na warstwy, z których losuje się elementy
  • zespołowy (zespołowy) – losuje się pewną ilość grup elementów, a badanie dotyczy wszystkich elementów tychże grup;
  • dwu(wielo)stopniowy – losowanie elementów odbywa się na kilku stopniach, gdzie każdy następny zawęża ilość elementów, aż do osiągnięcia pożądanej ilości.

 

Czy zatem muszę badać wszystkich konsumentów?

Przeprowadzając badanie rynku nie ma konieczności przebadania każdego klienta. Wystarczy we właściwy sposób dobrać próbę, która będzie reprezentatywna dla całej populacji i da miarodajne wyniki.

Co zrobić, aby klient zauważył nasz produkt?

Starając się utrzymać dobrą pozycję na rynku nie wystarczy wykonywać tylko regularnie badania rynku bądź badania satysfakcji klienta. Badania te trzeba wykonywać, ale przede wszystkim należy je zrozumieć - wyciągnąć wiedzę, która będzie przydatna w dalszym procesie rozwojowym. Zwracając uwagę na uzyskane dane może zastanowić się nad swoją pozycją na rynku, a także - stosowaną  taktyką sprzedażową.

 

Po czym poznasz, że jesteś rozpoznawalny?

Chcąc zostać zauważonym przez klientów należy przede wszystkim:

  • określić właściwą grupę docelową produktu;
  • wyróżnić się wśród innych producentów;
  • dobrze poznać konkurencję;
  • określić pozycję swojej marki.

 

Badania rynkuUchwycenie tych czterech aspektów pozwoli na obserwację swojej pozycji względem innych brandów w procesie badań rynku. W zależności od tego jaka docelowa grupa konsumencka będzie punktem odniesienia naszych działań tak też będzie charakteryzować nasz produkt – wybierać kolory, formy opakowania, dodatkowe funkcje. Warto uwzględnić te charakterystyki żeby wyróżnić się wśród innych producentów i odróżnić oferowane produkty. Bardzo ważne jest zatem potraktowanie w tym momencie konsumentów jako zasobu firmy, który decyduje o jego dalszym rozwoju i daje informacje, co do stopnia rozpoznawalności marki.

 

Jaka powinna być misja firmy?

Jeżeli konsumentów określa się jako niematerialny zasób firmy to należy mieć na uwadze także ich wartości. Stąd także misja firmy powinna opierać się na wartościach, które będą spójne z wartościami odbiorców. Za misję firmy uznaje się zestaw wartości charakteryzujący dane przedsiębiorstwa i nadającą mu niepowtarzalny rys.

 

Po co obserwować konkurencję?

Rozpoznanie konkurencji pozwala na wskazanie tych czynników, których występowania nie odnotowano wśród innych firm bądź też niszy, która może zostać wypełniona. Informacje takie można uzyskać dzięki wykonaniu badań rynku. Pozwalają one na umieszczenie swojej marki w wybranym segmencie i sprawdzenie jakości swojego funkcjonowania, a przy tym - wskazanie mocnych i słabych stron swojego produktu bądź usługi.

 

Kim dla firmy jest klient?

Klienci pełnią rolę czynnika tworzącego w swoisty sposób niepowtarzalną wartość firmy - są źródłem wartości przedsiębiorstwa. Stąd też pojawia się potrzeba regularnego badania poziomu satysfakcji i lojalności klientów, a także wykonywania badania rynku. Należy zwrócić uwagę, że klient jest osobą, którą trzeba zdobyć, a następnie skutecznie utrzymać i rozwinąć z nim trwałe relacje. Dlatego tak ważne jest, by firma wykazywała przed konsumentem te wartości, które mają dla niego największe znaczenie. Warto bowiem przy tym zauważyć, że klient:

  • oczekuje indywidualnej obsługi;
  • chce być zrozumiały;
  • oczekuje zaspokojenia swoich potrzeb.

 

Umiejętność zrozumienia klientów i zaspokojenie ich potrzeb jest podstawą do budowania trwałych relacji.

 

W czym pomoże wiedza o wartościach konsumenckich?

Po rozpoznaniu wartości klientów należy zestawić je z wartościami, które firma może dostarczyć konsumentom - pozwoli to na określenie:

  • sposobu komunikacji z klientami;
  • kanałów dostarczania konsumentom informacji dot. ww. wartości.

 

Warto mieć tutaj na uwadze fakt, że wartości klienta odpowiadają jego potrzebom, a te zaś motywują go do zakupu. Stąd też te trzy czynniki - motywacja, potrzeba, wartość - muszą być ze sobą spójne. I tak, klienci, którzy będą chcieli zrealizować swoją potrzebę statusu będą zmotywowani do zakupu samochodu jednaj marki, a jeśli skupią się na realizacji potrzeby kontroli zwrócą uwagę na markę utożsamianą z bezpieczeństwem. Z kolei osoby, które koncentrują się na potrzebie witalności chętnie zakupią markę sektora samochodów sportowych. Przeprowadzenie badań rynku pozwolą na wskazanie nie tylko pozycji naszej firmy na rynku, ale także pozwolą zapoznać się z potrzebami klientów i skuteczniej je zaspokajać, a przez to - umacniać swoja pozycję rynkową.

W jaki sposób zbadać skuteczność reklamy?

Podejmowane przez firmę akcje marketingowe stanowią jedną z podstawowych metod pozyskiwania nowych klientów, jak i pozostania w świadomości dotychczasowych. Jedną z najczęściej stosowanych form jest reklama, której publikacja pozwala na szybkie dotarcie do licznej grupy osób. Każdorazowe angażowanie znacznych środków finansowych w organizację kampanii reklamowej może budzić uzasadnione wątpliwości co do jej efektywności. W celu polepszenia jakości reklamy, jak i zwiększenia odbioru przez grupę docelową, warto zweryfikować skuteczność reklamy.

 

Jakie badania weryfikują skuteczność reklamy?

Badanie reklamy ze względu na jej skuteczność polega na sprawdzeniu w jakim stopniu respondenci zapamiętali jej treść, hasło reklamowe, które elementy spotu były najbardziej zapadające w pamięć. Często poprzez pytania ankietowe weryfikuje się emocje jakie reklama wzbudza, czy respondenci byliby skłonni do zakupu po jej obejrzeniu.

 

Badania rynku Badanie powinno zostać przeprowadzone na przynajmniej dwóch etapach: przed rozpoczęciem kampanii reklamowej i po jej zakończeniu, można również prowadzić badanie w sposób ciągły, równolegle do trwającej kampanii. Porównanie wyników osiągniętych w badaniu przed i po rozpoczęciu emisji reklamy pozwoli na stwierdzenie w jak dużym stopniu reklama dotarła do potencjalnych klientów, zmieniając poziom ich świadomości marki. Będzie to stanowiło podstawę do miarodajnej oceny skuteczności reklamy.

 

W tym celu najlepiej sprawdzą się badania ilościowe, dzięki którym skuteczność reklamy można zbadać nawet na próbie ogólnopolskiej. Najsprawniej badanie reklamy będzie przebiegało przy wykorzystaniu:

  • ankiet telefonicznych CATI,
  • ankiet internetowych CAWI.

 

Najlepiej ukierunkować je na weryfikację tych aspektów postrzegania marki, które pozwalają wnioskować o skuteczności przekazu reklamowego – aspektami tymi są w szczególności świadomość marki oraz stopień lojalność klientów określany przed i po realizacji objętej badaniem kampanii reklamowej.

 

Świadomość marki

Świadomość marki pozwala określić efekty komunikacyjne tworzone u nabywców w wyniki kampanii reklamowych. Wskaźniki można zestawiać z wielkością sprzedaży i kosztami reklamy, aby określić efektywność wydatkowania środków. Wyniki mogą być odnoszone do różnych typów użytkowników, aby określić w jakich podgrupach świadomość marki jest najsilniejsza i najsłabsza. Badania reklamy powinno również prowadzić się na tle kilku marek/produktów konkurencyjnych, co pozwala na stworzenie punktu odniesienia dla zgromadzonych wyników. Warto sprawdzić na ile reklamowana marka była obecna w świadomości klientów przed i po kampanii reklamowej. W związku z tym istotne jest określenie jaki procent osób należy do konkretnych podgrup wykazujących się:

  • natychmiastową znajomością marki TOM (Top of Mind),
  • spontaniczną znajomością marki,
  • wspomaganą znajomością marki,
  • brakiem znajomości marki.

 

W kontekscie powyższego warto powołać sie także na badanie metodą DAGMAR (Defining Advertising Goals for Measured Advertising Results), które umożliwia określenie w jakim stopniu dana marka, czy produkt istnieją w świadomości uczestników omawianego tu badania reklamy. W czasie ankietyzacji dokonuje się podziału na grupy osób, które:

  • nigdy nie zetknęły się z marką/produktem (osoby nieświadome),
  • wiedzą, że marka/produkt istnieje, ale wiedzą czym się charakteryzuje (osoby świadome),
  • znają markę/produkt i charakterystyczne cechy (osoby rozumiejące),
  • zamierzają dokonać zakupu, wiedzą w czym marka/produkt jest lepsza od konkurencji (osoby przekonane),
  • dokonały zakupu (aktywni nabywcy).

 

Im więcej osób deklaruje świadomość cech charakterystycznych dla marki/produktu, rozważa dokonanie zakupu lub wręcz już to zrobiło, tym reklama była skuteczniejsza.

 

Lojalność klientów

Metoda Net Promoter Score (NPS) pozwala na określenie lojalności klientów. W trakcie badania weryfikuje się jaki procent klientów:

  • zdecydowanie poleci markę/produkt innym (promotorzy),
  • jest zadowolonych z marki/produktu, ale nie wie, czy poleci innym (obojętni),
  • zdecydowanie odradzi markę/produkt (krytycy).

 

W następnym kroku od liczby promotorów odejmowana jest liczba krytyków. Wartość dodatnia świadczy o dobrej kondycji firmy, ujemna o silnym niezadowoleniu klientów ze świadczonych usług. Sprawdzenie przed i po rozpoczęciu reklamy jaki wskaźnik osiąga firma pozwoli na określenie, na ile reklama wpłynęła na poprawę lojalności wśród klientów.

 

Co pomoże zwiększyć skuteczność naszej reklamy?

Bardzo istotnym uzupełnieniem otrzymanych wniosków ilościowego badania reklamy są badania jakościowe takie, jak: zogniskowany wywiad grupowy i pogłębiony wywiad indywidualny. Pozwalają na przeprowadzenie bardziej wnikliwych rozmów z klientami na temat marki czy reklamy. Istnieje także możliwość transmisji spotów reklamowych w celu wywołania dyskusji na temat ich jakości, prawdopodobieństwa dokonania zakupów po ich obejrzeniu. Znajomość oczekiwań klientów pozwoli na stworzenie w przyszłości takiej reklamy, która przy takim samym  lub nawet mniejszym wkładzie finansowym, będzie mogła dotrzeć do znacznie większej liczby potencjalnych klientów.

Jak ustalić cenę produktu/usługi?

Wyznaczenie ceny dla oferowanego produktu/usługi jest jednym z najbardziej istotnych kroków w strategii firmy. Od ustalenia jak najbardziej optymalnej ceny zależy w znacznym stopniu cała finansowa pozycja firmy - zbyt wysoka cena może skutecznie odstraszyć klientów, co spowoduje zmniejszenie przychodów, ale i zbyt niska cena także niesie ze sobą pewne ryzyko, gdyż decydując się na nią nie tylko rezygnujemy z możliwego zysku, ale także możemy utracić klientów, którzy kojarzą cenę z jakością. Zarówno zbyt niska, jak i zbyt wysoka marża może osłabiać zatem pozycję przedsiębiorstwa wśród konkurencji. Wobec tego w jaki sposób znaleźć złoty środek i wyznaczyć cenę, która będzie gwarantowała stałą sprzedaż produktu/usługi?

 

Najlepszym rozwiązaniem jest przeprowadzenie tzw. badania elastyczności cenowej. Badanie takie ukierunkowane jest na ustalenie optymalnej ceny/przedziału cen i może przyjąć różne formy, w tym - może zostać skierowane do konkretnej grupy klientów lub do ogólnej rzeszy konsumentów. Także dobór metod i technik badawczych jest szeroki - najbardziej skuteczne będą wywiady tradycyjne PAPI, realizowane przy wykorzystaniu urządzeń mobilnych wywiady CAPI, ale również pogłębione wywiady indywidualne IDI oraz internetowe ankiety CAWI.

 

Zależnie od wybranej formy wywiadu, podczas badania można zweryfikować zarówno jaki przedział cenowy byłby akceptowalny dla klientów, jak i to jak mogą zareagować oni na podniesienie ceny oraz w jaki sposób klienci identyfikują w ogóle markę z ceną. Poprawne przeprowadzenie ww. analiz wymaga jednak użycia przynajmniej jednej z kilku metod dedykowanych ustalaniu aspektów cenowych produktu/usługi. Dla przykładu omówmy kilka  z nich.

 

Price Sensivity Measurement

Pierwszą z metod, o jakie opierane bywa badanie elastyczności cenowej jest metoda PSM (Price Sensivity Measurement), której głównym założeniem jest bezpośrednia korelacja ceny i jakości w świadomości klienta. W celu określenia elastyczności cenowej respondent wybiera 4 poziomy cenowe, przy których:

  • cena jest zbyt niska, co wiąże się dla niego ze słabą jakością produktu/usługi;
  • cena jest niska;
  • cena jest wysoka;
  • cena jest zbyt wysoka i wyklucza, w opinii konsumenta, zakup.

 

Uzyskane odpowiedzi pozwolą na stworzenie wykresu składającego się z czterech różnych krzywych. Punkt przecięcia się krzywej „zbyt tania” z krzywą „droga” będzie stanowić najmniejszą możliwą cenę. Wprowadzenie niższej ceny będzie skutkowało stratami wynikającymi z obawy klientów co do wartości produktu/usługi. Z kolei wykazane w toku badania elastyczności cenowej skrzyżowanie krzywych „tanie” i „zbyt drogie” pozwala na określenie ceny maksymalnej - wyższa będzie negatywnie wpływała na decyzje o zakupie. Punkt wspólny dla krzywych „zbyt tania” i „zbyt droga” wskazuje najbardziej optymalną cenę.

 

Brand-Price Trade Off

Bazując na tej metodzie, podczas badania można nie tylko określić najlepszą cenę dla produktu/usługi, ale także zweryfikować lojalność klienta do konkretnej marki. Podczas badania respondentowi przedstawiane są różne produkty kilku marek wraz z ich ceną. Respondent wskazuje, który produkt zakupiłby, a następnie poproszony zostaje o ponowne dokonanie wyboru, tym razem jednak w sytuacji, gdy podniesiona zostanie cena towaru uprzednio wybranego albo też zmniejszane zostaną ceny wszystkich pozostałych, niewskazanych, produktów. Proces ten powtarzany jest tak długo aż respondent nie udzieli już żadnej odpowiedzi lub zostanie osiągnięta maksymalna cena przewidziana w badaniu. Sprawia to, że badanie elastyczności cenowej pozwala zarówno na określenie ile potencjalny klient jest w stanie zapłacić za produkt danej marki, jak i tego, do jakiego poziomu można podnieść cenę, by dalej pozostał on lojalny wobec danej marki.

 

Drabina cen (direct price acceptance)

Na podobnej zasadzie skonstruowana jest kolejna metoda badawcza, w której respondentowi prezentowany jest jeden produkt z przypisaną do niego ceną. Badany ma za zadanie zadeklarować jak duże jest prawdopodobieństwo dokonania zakupu, odnosząc się do tego przy użyciu skali uwzględniającej następującej pozycje:

  • całkowicie prawdopodobne;
  • bardzo prawdopodobne;
  • w miarę prawdopodobne;
  • trochę prawdopodobne;
  • w ogóle nieprawdopodobne.

 

Badania rynku Po udzieleniu odpowiedzi prezentowany jest ten sam produkt, ale ze zmienioną ceną. Badanie pozwala na określenie akceptowalnego przedziału cenowego. Zyskując wiedzę o cenie minimalnej i maksymalnej firma może ustalić jasną strategię cenową.

 

Przedstawione metody można stosować w ramach odrębnych badań lub też, co pozwoli na wyciągnięcie większej ilości wniosków, oprzeć o nie jedno badanie elastyczności cenowej. Wyniesiona tą drogą wiedza pozwoli na ustalenie ceny optymalnej, a co za tym idzie – na uniknięcie kosztownych błędów w polityce cenowej firmy. 

Jak ustalić, które grupy konsumentów są dla nas istotne?

Innowacyjność produktów i usług w dobie dzisiejszych działań konkurencyjnych nie pozwala budować trwałych przewag rynkowych - z reguły szybko kopiowana jest przez producentów konkurencyjnych marek. Zjawisko to obserwuje się zwłaszcza w sektorze zasp akających podstawowe potrzeby konsumenckie produktów szybkozbywalnych (FMCG), gdzie zaobserwować można znaczna podobieństwo oferowanych dóbr. Z tego powodu dużą rolę w działaniach promocyjnych przykłada się nie zabieganiu o wyróżnienie swoich produktów, a o trafny wybór grupy docelowej, której produkty te są dedykowane i wdrożenie skutecznych strategii, by wśród tej grupy wypozycjonować własną markę i ofertę.

 

Wybór grupy docelowej dla swojego produktu oraz budowanie strategii jego pozycjonowania rozpoczyna się zazwyczaj od tzw. segmentacji rynku - jest to proces jego podziału na jednorodne (homogeniczne) grupy konsumentów, które potrafimy scharakteryzować i których potrzeby są nam znane. Taki podział sprzyja wskazaniu grupy najbardziej optymalnej i zbieżnej z punktu widzenia cech oferowanych dóbr i możliwości marketingowych przedsiębiorstwa - jest to podstawa wyboru naszej grupy docelowej produktu/usługi.

 

Rodzaje segmentacji rynku

Jak każdy podział, także i segmentacja odbywa się z uwzględnieniem pewnych przyjętych kryteriów. Bardzo często stanowią je cechy funkcjonalne czy przedziały cenowe produktów, cechy społeczno demograficzne konsumentów lub - coraz częściej - poszukiwane przez nich korzyści emocjonalne z nabycia produktu.

 

Zróżnicowanie kryteriów stwarza podstawę do wyznaczenia typologii badań segmentacyjnych czy też kierunku badań nawyków i postaw (tzw. U&A), w których to uproszczona segmentacja rynku jest jedynie pewnym elementem większego badania poświęconego jednak jedynie interesującej nas kategorii produktowej.

 

  • segmentacja stylów życia

Jest to najczęściej wykonywany typ segmentacji, zakładający istnienie pewnego związku pomiędzy stylem życia, a zwyczajami i decyzjami zakupowymi i bazujący na technice psychografii - połączeniu współczesnej psychologii, badań osobowości i motywacji. Segmentacja taka zakłada dzielenie konsumentów ze względu na postawy i aktywności podejmowane w czasie wolnym (podejście Attitudes and Activites) lub aktywności, zainteresowania i opinie (podejście Activities, Interests and Opinions). Podstawą typowania różnic pomiędzy tak wyłonionymi grupami jest analiza powiązań stanowiących kryterium podziału stylów życia z systemami wartości konsumentów - za jeden z powszechniej stosowanych systemów badania stylów życia uważa się VALS II, który opiera się na hierarchii ze względu na zasoby pozwalające wybierać konsumentom styl życia i dzielący ich grono w drodze segmentacji rynku na osiem grup: dysponujących małymi środkami finansowymi zmagających się (ze względu na ograniczone zasoby zaspakajają potrzeby, a nie pragnienia), motywowanych zasadami ufnych (wybierają sprawdzone marki) i myślących (poszukują produktów trwałych, funkcjonalnych i okazyjnych cenowo), motywowanych osiągnięciami starających się (zależy im na opinii innych - nabywają produkty używane przez bardziej zamożnych) i zdobywców (wybierają sprawdzone produkty, pozwalające im demonstrować osiągane sukcesy), motywowanych doświadczeniami budujących (wyrażają się poprzez pracę, budowę domu czy wychowywanie dzieci - są praktycznie i bardziej niż dobra luksusowe cenią produkty podstawowe) i doświadczających (poszukują różnorodności i nowych doświadczeń, chętnie podejmują ryzyko - wydają odpowiednio więcej niż inne segmenty na ubrania, rozrywki czy spędzanie czasu wolnego) oraz dysponujących dużymi zasobami nowatorów (są aktywnymi konsumentami - wybierają produkty pozwalające im wyrażać własną osobowość, niezależność czy upodobania).

 

  • segmentacje dla specyficznych dziedzin życia

W katalog szczególnych sfer życia, które uwzględnia się w toku segmentacji rynku ze względu na styl życia, wpisuje się jedzenie (jego nabywanie i przygotowywanie posiłków), zwyczaje i postawy związane z zakupem dóbr codziennego użytku oraz podróżowanie i wakacje.

 

  • segmentacje ze względu na motywacje i potrzeby związane z kategoriami produktowymi

Postawy wobec kategorii produktowych stanowią podstawy wnioskowania o potrzebach i motywacjach konsumenckich oraz czynnikach motywujących  do decyzji nabywczych. Kryteriami, w oparciu o które zwykle prowadzona jest segmentacja rynku w tym zakresie  są w szczególności: okazje i miejsce użycia produktu, motywacje/powody do jego nabycia, odczucia towarzyszące konsumpcji (używaniu produktu), postrzeganie wizerunku/osobowości marek czy wizerunku jaki zyskuje użytkownik dzięki dokonaniu zakupu. Co istotne, ten typ segmentacji również odwołuje się do charakterystyki stylów życia - nie stanowią one jednak kryteriów podziału, a uzupełnienie opisów motywacji i potrzeb konsumenckich.

 

  • inne typy segmentacji i dzielenia rynku

Pole do podziałów rynku stanowią także badania z kategorii brand equity - pozwalają identyfikować konsumenckie grupy docelowe i budować  obejmujące je strategie pozycjonowania marki. Tego typu analizy segmentacyjne prowadzi się z uwzględnieniem preferencji i percepcji cech różnych produktów.

 

Techniki segmentacyjne

Segmentacja rynku dzielona jest jednak nie tylko ze względu na stosowane w toku podziałów kryteria, ale także ze względu na techniki wyodrębniania samych grup - ten typ klasyfikacji segmentacji uwzględnia:

  • segmentację a posteriori - jednolite grupy konsumenckie typuje się w oparciu o zebrany materiał empiryczny;
  • segmentację a priori - w tym wypadku definicje grup konsumenckich znane są odgórnie (dzięki uprzednim klasyfikacjom realizowanych w danym kraju), zaś podział na segmenty opiera się na dedykowanych temu algorytmach.

 

Segmentacja rynku, a wybór optymalnej grupy docelowej dla naszego produktu

W świetle tak przedstawionych klasyfikacji, badania segmentacyjne rynku opisać można jako narzędzie do wskazywania zróżnicowań pomiędzy konsumentami, grupowania ich ze względu na zbieżność kluczowych cech - ze względu na specyfikę wyodrębnionych grup wybiera się tę, która stanowić ma docelową grupę dla oferowanego produktu/portfela marek oraz ustalić optymalną dla danej grupy strategię promocyjną. Stąd, prócz wyboru grupy, badania segmentacyjne służą rozwijaniu skutecznych strategii komunikacji.

 

Całość procesu segmentacyjnego podziału rynku przedstawić można zatem w następującym etapowym ujęciu:

  • rozpoznanie segmentów i identyfikacja ich znaczenia;
  • ocena użyteczności klasyfikacji konsumenckiej - odbywa się to najczęściej poprzez zestawienie wyników segmentacji z postrzeganiem rynku przez dział marketingowy przedsiębiorstwa, które segmentacji tej dokonuje;
  • wytypowanie segmentów priorytetowych w oparciu o ich atrakcyjność - ocena ta opiera się ba wskaźnikach pozycji marek przedsiębiorstwa i jego konkurentów oraz uwzględnia cechy społeczno-demograficzne i segmentacje cenowe;
  • mapowanie portfela marek poprzez wskazanie sposobów zaspakajania potrzeb rynkowych przy użyciu produktów marek ujętych w portfelu;
  • prace nad strategią pozycjonowania marki i komunikacji o jej produktach;
  • implementacja wyników segmentacji do realnych działań biznesowych - jest to praktyczne wykorzystanie segmentacji poprzez podejmowanie odpowiednich działań marketingowych do segmentu, który wybrany został jako najatrakcyjniejszy.

 

Dzięki dochowaniu ww. procesu, segmentacja rynku może stanowić dla przedsiębiorcy ważny element procesu zarządzania marketingiem, wprowadzający w ten proces swoiste zarządzanie potrzebami rynku.

 

Tytułem podsumowania

Badania segmentacyjne sprzyjają odkrywaniu i zgłębianiu rynkowych potrzeb, motywacji i oczekiwań/wymogów nabywców, a także - wskazywać homogeniczne grupy konsumentów i charakteryzować je, wskazując sposoby zaspokojenia ich potrzeb przez dostępne na rynku produkty i usługi. Wiedza ta jest nieodzowna do optymalnego wyboru grupy docelowej naszej oferty oraz skutecznego promowania wśród jej uczestników oferowanych dóbr. Działania te zaś stanowią podstawę rynkowego sukcesu.

Co to są persony i po co się je tworzy?

W ramach utrzymania mocnej pozycji firmy na rynku konieczna jest dobra znajomość aktualnych i potencjalnych klientów - w tym celu zaleca się m.in. przeprowadzić kompleksowe badanie klienta. Pozwala to zarówno na dopracowanie produktu do ich oczekiwań, jak i na właściwą kampanię marketingową. To istotne, skuteczna promocja wymaga trafnego doboru form przekazu do rodzaju klienta - komunikaty skierowane ogólnie do wszystkich tak naprawdę nie trafiają skutecznie do nikogo.

 

Bardzo dobre efekty w generowaniu przekazów dedykowanych przynosi opracowanie tzw. persony – czyli jak najbardziej szczegółowego profilu przykładowego klienta, do których chcielibyśmy trafić z naszym produktem. Co ważne, określenie takiego wzorca nie ogranicza się tylko do zarysu najczęściej wybieranych przez niego produktów czy podstawowych wiadomości takich jak dla przykładu wiek, płeć, stan rodzinny czy zawodowy. Podejmując się określenia persony, dąży się do zdobycia jak największej ilości danych dotyczących kwestii światopoglądowych, hobby, zwyczajów, nawet ulubionego koloru czy dania. W zdobyciu tej wiedzy pomagają ww. badania klienta.

 

Jak tworzyć persony?

Persony, jako swoiste zbiory informacji, buduje się wizualnie na podobnej zasadzie jak CV - często dodawane jest do nich również zdjęcie, co pozwala w jeszcze większym stopniu postrzegać przez pracowników daną personę jako konkretną osobę. Co więcej, bardzo ważne z punktu widzenia takiej charakterystyki jest ustalenie odpowiedzi na pytania dotyczące codzienności badanego - w tym na takie pytania jak:

  • Jak dojeżdża do pracy?
  • Jakie ma plany na przyszłość?
  • Jakie wartości są dla niego najważniejsze?
  • Jak często korzysta z internetu?
  • Jaką prasę czyta?
  • Jakie są jego marzenia?
  • Jakie obawy go dręczą?
  • Jakie ma zwyczaje zakupowe, kupuje stacjonarnie, czy ze sklepów internetowych?

 

Uzyskując odpowiedzi na tak szczegółowe pytania, można już zbudować pełny profil naszego przykładowego klienta. Szukając o nim informacji w toku badania klienta można bazować na informacjach z portali społecznościowych, danych z poziomu analizy klientów internetowych czy baz danych gromadzonych w firmie. Jednak najskuteczniej uzyskuje się pełny obraz, przeprowadzając wywiady indywidualne wśród klientów metodami takimi jak IDI czy PAPI/CATI.

 

Persona pozytywna a negatywna

Obok przygotowania właściwych person warto skupić również uwagę na negatywną personę, czyli wytypować cechy osób, które najprawdopodobniej nigdy nie zostaną klientami firmy. Ustalenie do jakich osób działania firmy w żaden sposób nie przemówią także znacząco przyczyni się do wyznaczenia jasnej strategii działań marketingowych.

 

Mam persony. I co dalej?

Po wykreowaniu person, wszyscy pracownicy (nie tylko z działu marketingu, ale także m.in. z produkcji) powinni mieć do nich dostęp - umożliwi to ich koncentrowanie się na potrzebach klientów na wszystkich etapach prac nad produktem. Bazując na gotowej personie należy bowiem  zastanowić się w jaki sposób dopracować oferowany produkt, aby był on zgodny z wartościami wyznawanymi przez potencjalnego klienta. Oferując produkt dopasowany oraz przemawiając do klienta jego językiem, znacznie łatwiej jest go bowiem przekonać, aby wybrał dokładnie tę (tj. naszą) markę, a nie konkurencyjną.

 

Bardzo ważne jest również wykonywanie kontrolnych wywiadów w celu weryfikacji czy z biegiem czasu persony nie uległy istotnym zmianom - to również umożliwia standardowe rynkowe badanie klienta. Dzięki temu łatwiej jest śledzić zmiany wśród klientów i dotarcie do nich z naszym przekazem.

Badania, które ułatwiają rozwój

Jako główną cechę toczących się procesów badawczych można zaliczyć poszerzenie dotychczas stosowanej perspektywy. Badania rynku mają za zadanie wskazać sposób, który umożliwia wzrost, a tym samym daje szansę do wprowadzanie innowacyjnych rozwiązań w miejsce dotychczas stosowanych działań. Ma to pozwolić nie tylko na poprawę aktualnej sytuacji, ale przede wszystkim na właściwie przeanalizowanie faktycznej sytuacji.

 

 Jak można pozyskać dane do badania?

Dane, które zostają wykorzystane w procesie badawczym mogą odnosić się do wszystkich tych informacji, które zostają pozyskane w drodze badań ankietowych (dane pierwotne) bądź też informacje już istniejące i zebrane (dane wtórne). Oznacza to, że dane, które podlegają pod proces badawczy mogą mieć różnorakie źródło. Stąd też wyróżniamy takie metody, jak na przykład:

  • badania ankietowe (online, telefoniczne, bezpośrednie);
  • metody eksperymentalne, obserwacyjne;
  • badania motywacyjne.

 

Za potrzebami idzie motywacja

Badanie motywacyjne jest specyficzną metodą badawczą, która opiera się na wykorzystaniu rozmaitych wywiadów oraz testów mających za zadanie wskazać poziom motywacji konkretnego konsumenta. Jak wiadomo motywacja łączy się z potrzebami, które mogą być:

  • zaspokojone lub niezaspokojone;
  • świadome lub nieświadome.

Konsumenci kierując się swoimi potrzebami są w stanie podejmować konkretne działania, które będą miały na celu spełnienie tychże potrzeb.

Wyniki są podsumowaniem działań

Można powiedzieć, że to właśnie w toku realizacji badań rynku istnieje możliwość podejmowania zmian i działań nakierowanych na poprawę dotychczasowej sytuacji. Dzięki takim badaniom zachodzi szansa na dotarcie do konsumentów, a w związku z tym także na:

  • obiektywnie ocenienie podejmowanych działań;
  • wskazanie mocnych i słabych stron;
  • lepsze zrozumienie swoich odbiorców.

Jak widać, ten typ badań pozwala na wieloaspektowe ujęcie badanego zagadnienia, co następnie przekłada się na osiągane wyniki.

 

Świadomość zwiększa efekty

Dlatego mówiąc o wartości realizowanych procesów badawczych, należy podkreślić wartość, którą wnoszą one w dotychczas podejmowane działania. Przede wszystkim zaś warto określić kierunek rozwoju. Pozwoli to nie tylko na uniknięcie niejasności, ale przede wszystkim zwiększy efektywność realizowanego badania rynku. To właśnie dzięki zrozumieniu kierunku zmian możliwym jest skuteczne stawianie czoła nowym wyzwaniom.

II badanie Polak u lekarza

Kontynuując nasze rozważania na temat wizyt rodaków w gabinetach lekarskich oraz poziomu informatyzacji polskiej służby zdrowia wspólnie z panelem badawczym Badanie Opinii zrealizowaliśmy drugą część badania Polak u lekarza. Badanie zostało skrupulatnie przeprowadzone na próbie 1000 respondentów.

 

 

 

Na jakim poziomie Polscy lekarze korzystają z Elektronicznej Dokumentacji Medycznej?

 

 

Niezmiennie najpopularniejszym źródłem informacji pozostaje Internet, który stanowi 87,7% wskazań. Co interesujące w porównaniu do I edycji badania odsetek ten zmalał o 3,5%, natomiast wzrósł odsetek respondentów, którzy informacje odnośnie zdrowia czerpią od swoich lekarzy rodzinnych - 77,6% lub specjalistów - 65,1%. Wciąż ponad połowa badanych korzysta z porad rodziny, a zaledwie 34,6% korzysta z książek lub prasy.

 

Biorąc pod uwagę przedział wiekowy informacji na temat  zdrowia w Internecie najczęściej poszukiwali respondenci w wieku 18-29 lat (91,2%), najrzadziej osoby powyżej 60 lat (79,8%). Okazuje się, że wykształcenie również odgrywa bardzo dużą rolę. Internet jako źródło wiedzy króluje u respondentów z wykształceniem podstawowym (95,5%). Natomiast informacja od lekarza lub specjalisty staje się wartościowa dla osób z wykształceniem wyższym (68,5%)

 

 

 

 

 

Mimo, że rejestracja on-line powoli zyskuje na popularności nie każdy specjalista lub lekarz umożliwia taki sposób rejestracji – zaledwie 9,8% skorzystało z takiej funkcji. Na pierwszym miejscu pozostaje rejestracja osobista podczas ostatniej wizyty, kolejno najpopularniejszą formą jest osobista rejestracja przed wizytą. Możliwość rejestracji telefonicznej wykorzystało 11,0% respondentów.

 

 

 

 

 

Kierując się wynikami pozyskanymi z naszego badania można stwierdzić, że preferowaną formą rejestracji wśród pacjentów jest głównie rejestracja online (60,9%), a zaraz po niej na drugim miejscu plasuje się rejestracja telefoniczna (32,1%). Porównując wcześniejsze wyniki odsetek wskazań rejestracji on-line wzrósł o 3%. Okazuje się zatem, iż rejestracja online zyskuje na popularności.

Zapotrzebowanie na możliwość rejestracji on-line wykazuje 70,1% respondentów mieszkających w bardzo zaludnionych miastach (ponad 500 tys. mieszkańców). Im mniejsza liczba mieszkańców miasta, tym to zapotrzebowanie maleje. Odwrotnie sprawa wygląda w przypadku rejestracji telefonicznej - najchętniej korzystają z niej ankietowani zamieszkujący miasta do 20 tys. mieszkańców (38,5%), najmniej zaś ankietowani z miast od 200 do 500 tys. mieszkańców (27,0%).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trzeba przyznać, iż lekarze oraz specjaliści dbają o to, aby ich pacjenci nie zapomnieli o swojej zaplanowanej wizycie. Ponad połowa (58,7%) badanych przyznało, iż przypomnienie o wizycie dostali w formie wiadomości SMS. Wykorzystywane są również inne formy m.in. powiadomienie  telefoniczne (36,0%) czy mailowe (12,0%).

Przypomnienia wysyłane do pacjentów, głównie są stosowane w miastach powyżej 500 tys. mieszkańców - 54,4%, rzadziej widoczne są w mniejszych miastach – 27,9%.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

45,5% ankietowanych wykazało, iż lekarz dokumentację medyczną sporządził w formie elektronicznej. Nadal jednak duży procent lekarzy – 37,7% sporządza i utrzymuje dokumentacje medyczną swoich pacjentów w standardowej, papierowej formie. Niektórzy powoli przekonują się i przyzwyczajają do zmian wykorzystując częściową jedną i drugą formę - 13,8%.

Okazuje się elektroniczna forma dokumentacji medycznej jest najpopularniejsza w miastach powyżej 500 tys. mieszkańców (58,9%), najrzadziej wykorzystywana jest w mniej zaludnionych miastach (od 20 – 100 tys. mieszkańców) - 38,5%. W mniejszych miastach lekarze skłonni są do odręcznego wypełniania druczków niżeli prowadzenia elektronicznej dokumentacji.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Z udogodnień Elektronicznej Dokumentacji Medycznej nie korzystają wszyscy. Niektórzy są wręcz niesamowicie uprzedzeni do takiej formy prowadzenia dokumentacji. Z badań wynika, iż lekarze mimo wszystko częściej korzystają z komputerów niż z odręcznych zapisek. 47,6% zapoznaje się z historią choroby swojego pacjenta używając komputera, jedynie 29,6% korzysta z wypisanych wcześniej formularzy z kartoteki.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Na dzień dzisiejszy w dużej mierze lekarze drukują recepty, które wystawiają swoim pacjentom (39,1%), także nadal duży procent lekarzy wypisuje je odręcznie (33,1%). Podczas przeprowadzonego badania 2/3 ankietowanych musiało wyłącznie potwierdzić swoje dane, natomiast 14,9% z nich musiało podać swoje kompletne dane osobowe.

 

 

 

 

 

 

 

 

Zwolnienia elektroniczne sukcesywnie zyskują na popularności i dopiero co stają się powoli obecne na rynku. Jak na razie nadal większość lekarzy wystawia odręcznie wypisane (67,5%) lub wydrukowane zwolnienia (11,3%). E-zwolnienie otrzymało zaledwie 5,8% ankietowanych.

Odręczne zwolnienie najczęściej otrzymywali ankietowani posiadający wykształcenie podstawowe (31,8%), zaś drukowane przez lekarza pacjenci z zasadniczym zawodowym wykształceniem (16,0%).

 

 

 

 

 

 

Najczęstszą odpowiedzią na pytanie odnośnie elektronicznych ułatwień, jaką udzielali ankietowani to informacja, która przypomni im o zaplanowanej wizycie najlepiej w formie wiadomości SMS. Aż 70,8% badanych stwierdziło, że jest to dla nich bardzo dużym ułatwieniem. Co zaskakujące największy odsetek wskazań odnotowano w przypadku grupy wiekowej 50-59 lat (74,5%). Drugim udogodnieniem okazują się e-zwolnienia, zatem z spokojem możemy stwierdzić, że wprowadzony przymus wpłynie pozytywnie na społeczeństwo.

 

 

 

* Badanie zrealizowane przez BioStat w dniach 20.12.2018 - 27.12.2018r. na reprezentatywnej próbie badawczej obejmującej 1000 respondentów. Pomiar zrealizowano przy wykorzystaniu internetowego Panelu Badanie Opinii.

English version
Badania ankietowe od 4 zł